De Vonk – toelichting op de naam

‘Uit de Vonk zal de vlam oplaaien!’ was het motto van twee van de vroegste verzetsbladen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog, uitgegeven door de Revolutionair-Socialistische Arbeiderspartij en de Communistische Partij van Nederland. Wij vernoemen onze partij met trots naar verzetskranten die de anti-koloniale en sociale strijd met elkaar verbonden, en een beter leven wilden voor alle mensen - of deze nou Surinaams, Indonesisch, Chinees, joods, Nederlands of Duits waren. Verzetskranten die streden voor democratie en rechtvaardigheid, met rechte rug de daad bij het woord voegden, en moed toonden. 
 
Bekende De Vonk-schrijvers en revolutionairen
Anton de Kom, de meest invloedrijke revolutionair van Suriname, schreef voor De Vonk voordat hij werd vermoord door de Duitsers. Henk Sneevliet, waarschijnlijk de meest invloedrijke revolutionair die Nederland ooit heeft gekend, werkte samen met De Vonk-groep voordat hij exact hetzelfde lot zou begaan. 
 
In Nederland maakte Sneevliet zich als gemeenteraadslid en parlementariër hard voor de belangen van arbeiders. Maar hij beperkte zijn solidariteit niet tot Nederland. Sneevliet was mede-oprichter van De Communistische Partij van China (CPC) en de Communistische Partij van Indonesië (CPI). Beide partijen zouden wereldgeschiedenis schrijven. De CPC beëindigde uiteindelijk de ‘eeuw van vernedering’ in China, waarin het land als afzetmarkt werd gebruikt voor grootschalige opium- en wapenhandel door imperialistische landen. De CPI begon de eerste grote gewapende opstand voor een onafhankelijk Indonesië in de 20ste eeuw. In de jaren ‘60 had de CPI waarschijnlijk kunnen winnen in vrije verkiezingen. Dat is de reden dat de Suharto-dictatuur, met medewerking van de Verenigde Staten, Australië, Duitsland en Nederland, meer dan een miljoen linkse Indonesiërs vermoordde in een van de grootste massamoorden uit de moderne geschiedenis.
 
Henk Sneevliet werd gedeporteerd uit Nederlands-Indië, terwijl Anton de Kom werd gedeporteerd uit Suriname wegens zijn leidende rol in de antikoloniale beweging daar. Hierdoor verbleven beide mannen in Nederland toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Ze werden direct actief in het communistische verzet. Beide mannen stierven in de nazikampen met rode driehoeken op hun kleding gespeld. 
 
Iskra
Maar ‘De Vonk’ is ook een vertaling van ‘Iskra’, de verzetskrant die in 1903 werd opgericht door Vladimir Lenin om te strijden tegen de dictatuur en het imperialisme van de Russische Czaren. In dat blad schreef Lenin zijn sterke polemische stukken ter verdediging van democratie en socialisme. Inderdaad, laten we niet vergeten dat het algemeen stemrecht grotendeels is verworven door de strijd van socialistische bewegingen van onderop. Zij wilden die rechten niet beperken, maar uitbreiden met directe democratie in de economie.
 
Aan deze idealen hield Lenin sterk vast, totdat de invasie van dertien landen tijdens de bloedige Russische burgeroorlog veel van de dromen van directe democratie, volksraden of 'Soviets-democratie’ om zeep hielpen. Het was een reden dat sommige revolutionairen - zoals Henk Sneevliet - later zouden breken met de Communistische Internationale. Niettemin zou Lenin wereldwijd de anti-koloniale en sociale strijd inspireren. Hij onderscheidde zich van de Europese sociaal-democraten door zich onomwonden te keren tegen kolonialisme, kapitalisme en oorlog - drie thema’s waar het politieke centrum ofwel geen ruggengraat toonde, ofwel aan de kant van dood en verderf stond. 
 
Dat we in een formeel gedekoloniseerde wereld leven, hebben we grotendeels te danken aan communistische en socialistische bewegingen. Een groot deel van onze sociale welvaartsstaat in Nederland en daarbuiten hebben we ook te danken aan de dreiging van sociale revolutie. Nu de sociale welvaartsstaat in rap tempo wordt wegbezuinigd - met steun van ‘centrum-links’ tot extreemrechts - terwijl geld wordt gepompt in imperialistische oorlogen en genocide, is het tijd voor de revolutionaire traditie om weer op te staan. Dat doen we niet alleen, maar met alle bewegingen van onderop. Als de vonk die de vlam doet oplaaien!